അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് ചെയ്ത ‘അബദ്ധം’?

24 ന്യൂസിന്റെ സുകുമാരക്കുറുപ്പ് ‘ബ്രേക്കിംഗ്’ വാർത്ത ഉയർത്തുന്ന ഗുരുതര മാധ്യമചോദ്യങ്ങൾ

ഒരു വാർത്ത തെറ്റിപ്പോകുന്നത് മാധ്യമപ്രവർത്തനത്തിൽ അസാധാരണമല്ല. മനുഷ്യർ ചെയ്യുന്ന ജോലിയായതിനാൽ പിഴവുകൾ സംഭവിക്കാം. എന്നാൽ ഒരു മാധ്യമസ്ഥാപനം ഒരു വിവരത്തെ ദിവസങ്ങളോളം പിന്തുടരുകയും, അതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പരിപാടികൾ നടത്തുകയും, ഒടുവിൽ വിദേശരാജ്യത്ത് പോയി ദൃശ്യങ്ങൾ പകർത്തി ‘എക്സ്ക്ലൂസീവ് ബ്രേക്കിംഗ്’ ആയി അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷം, ആ വാർത്തയുടെ കേന്ദ്രമായ വ്യക്തിയുടെ ചിത്രം പോലും തെറ്റാണെന്ന് തെളിയുകയും ചെയ്താൽ അതിനെ കേവലം ഒരു ‘അമളി’ എന്നു വിളിച്ച് അവസാനിപ്പിക്കാനാകുമോ?

സുകുമാരക്കുറുപ്പ് ബ്രൂണെയിൽ ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടെന്ന അവകാശവാദമാണ് 24 ന്യൂസ് വലിയ പ്രാധാന്യത്തോടെ അവതരിപ്പിച്ചത്. വിരമിച്ച പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അലി അക്ബറിന്റെ അവകാശവാദത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരുന്നു പുതിയ കഥയുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ. എന്നാൽ അന്നുതന്നെ ക്രൈംബ്രാഞ്ച് പറഞ്ഞത് വളരെ വ്യക്തമായിരുന്നു—വിവരം സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ലെന്നും ഇന്റർപോളിന്റെ സഹായത്തോടെ പരിശോധിക്കുമെന്നും. കേരള ആഭ്യന്തരമന്ത്രി പോലും പുറത്തുവന്നത് ‘സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത അഭ്യൂഹങ്ങൾ’ മാത്രമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

എന്നാൽ അതിനിടയിൽ 24 ന്യൂസ് പ്രേക്ഷകർക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചത് ഒരു സംശയമോ അന്വേഷണത്തിലിരിക്കുന്ന സൂചനയോ എന്ന നിലയിലല്ല; ഉറപ്പുള്ള കണ്ടെത്തലിന്റെ പ്രതീതി സൃഷ്ടിക്കുന്ന രീതിയിലായിരുന്നു. ഇതാണ് പ്രശ്നത്തിന്റെ കാതൽ.

ഇത് ഒരു ദിവസത്തെ പിഴവായിരുന്നോ?

അല്ലെങ്കിൽ അങ്ങനെ കരുതാൻ മതിയായ കാരണമില്ല, ജൂലൈ 11ന് ഗോപീകൃഷ്ണൻ അവതരിപ്പിച്ച ‘എൻകൗണ്ടർ’ പരിപാടിയിൽ തന്നെ സുകുമാരക്കുറുപ്പ് എവിടെയാണെന്ന ചോദ്യം ചർച്ചയായിരുന്നുവെങ്കിൽ, അതൊരു പ്രധാന എഡിറ്റോറിയൽ സൂചനയാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് അന്വേഷണസംഘവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരാൾ അവിടെ പങ്കെടുത്തിരുന്നുവെങ്കിൽ, പിന്നീട് പുറത്തുവന്ന കഥയുടെ ഉറവിടവും അതിന്റെ എഡിറ്റോറിയൽ യാത്രയും പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

അതിനു പിന്നാലെ ജൂലൈ 15, 16 തീയതികളിൽ ഇതേ വിഷയത്തെ ‘തമ്മിൽ തമ്മിൽ’ എന്ന പരിപാടിയുടെ രണ്ട് എപ്പിസോഡുകളിൽ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ‘ഇന്നലെ രാത്രി കിട്ടിയ ഒരു അപ്രതീക്ഷിത സ്കൂപ്പിന്റെ ആവേശത്തിൽ വേഗത്തിൽ ബ്രേക്ക് ചെയ്തുപോയി’ എന്ന വിശദീകരണം കൂടുതൽ ദുർബലമാകുന്നു.

അതായത്, ഇത് ഒരു രാത്രികൊണ്ട് രൂപപ്പെട്ട കഥയല്ലെങ്കിൽ, ചോദ്യം കൂടുതൽ ഗൗരവമുള്ളതാണ്:

ഒന്നര മാസം നീണ്ട പിന്തുടരലിനൊടുവിൽ ഒരു മാധ്യമസ്ഥാപനത്തിന് അടിസ്ഥാന വസ്തുത പോലും പരിശോധിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലേ?

ഒന്നര മാസം അന്വേഷിച്ചിട്ടും ഒരു ഫോട്ടോ പോലും പരിശോധിച്ചില്ലേ?

ഇതാണ് ഏറ്റവും അസ്വസ്ഥമാക്കുന്ന ചോദ്യം.

24 ന്യൂസ് പുറത്തുവിട്ട ചിത്രത്തിലുള്ള വ്യക്തി സുകുമാരക്കുറുപ്പ് അല്ലെന്നും, തൃശൂർ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയായ ദാമോദര മേനോനാണെന്നും പൊലീസ് അന്വേഷണത്തിൽ വ്യക്തമായി. കുടുംബാംഗങ്ങൾ ചിത്രം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. മേനോന്റെ പാസ്പോർട്ട് വിവരങ്ങളും ചിത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകളും പരിശോധിച്ചതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.

ഇവിടെ ഒരു സാധാരണ മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ ചോദിക്കേണ്ട ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ ചോദ്യമുണ്ട്:

‘ഇത് സുകുമാരക്കുറുപ്പാണെന്ന് എങ്ങനെ ഉറപ്പിച്ചു?’

പാസ്പോർട്ട് പരിശോധിച്ചോ?
വ്യക്തിയുടെ യഥാർത്ഥ പേര് പരിശോധിച്ചോ?
കുടുംബബന്ധങ്ങൾ സ്ഥിരീകരിച്ചോ?
പ്രാദേശിക അധികാരികളിൽ നിന്ന് സ്ഥിരീകരണം തേടിയോ?
ബ്രൂണെയിലെ ഇന്ത്യൻ ഹൈക്കമ്മീഷനുമായി ബന്ധപ്പെടുകയോ രേഖകൾ പരിശോധിക്കുകയോ ചെയ്തോ?
ക്രൈംബ്രാഞ്ചിന് ലഭിച്ച വിവരങ്ങളുമായി സ്വന്തം കണ്ടെത്തൽ പൊരുത്തപ്പെടുന്നുണ്ടോയെന്ന് പരിശോധിച്ചോ?

ഇതൊന്നും ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിൽ അത് ‘വാർത്താ പിഴവ്’ മാത്രമല്ല.

അത് വാർത്ത സ്ഥിരീകരിക്കുന്നതിലെ അടിസ്ഥാന പ്രൊഫഷണൽ ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെ പരാജയമാണ്.

‘ബ്രേക്കിംഗ്’ എന്ന വാക്കിന് ഇത്ര വിലകുറയണോ?

മാധ്യമരംഗത്ത് ‘ബ്രേക്കിംഗ് ന്യൂസ്’ എന്നത് വെറും ഗ്രാഫിക്സും വലിയ അക്ഷരങ്ങളും കൊണ്ട് ഉണ്ടാകുന്ന ഒന്നല്ല. ഒരു വിവരം മറ്റുള്ളവരേക്കാൾ മുമ്പ് പറയുന്നതല്ല ബ്രേക്കിംഗ് ജേണലിസത്തിന്റെ മഹത്വം; മറ്റുള്ളവരേക്കാൾ മുമ്പ് ശരിയായ വിവരം പറയുക എന്നതാണ് അതിന്റെ മൂല്യം.

ഒരു മാധ്യമസ്ഥാപനം ‘എക്സ്ക്ലൂസീവ്’ എന്ന പേരിൽ തെറ്റായ വ്യക്തിയുടെ ചിത്രം പ്രചരിപ്പിച്ചാൽ അതിന്റെ ആഘാതം ആ സ്ഥാപനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ചിത്രത്തിലുള്ള യഥാർത്ഥ വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യത, മാന്യത, കുടുംബത്തിന്റെ സാമൂഹിക ജീവിതം എന്നിവയെയും അത് ബാധിക്കുന്നു.

ദാമോദര മേനോന്റെ കുടുംബം ചിത്രം തങ്ങളുടേതാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞതായും അദ്ദേഹം നിയമനടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന് അറിയിച്ചതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.

ഇവിടെ ഇരയായത് ഒരു വാർത്തയുടെ ‘കഥാപാത്രം’ മാത്രമല്ല. ഒരു യഥാർത്ഥ മനുഷ്യനാണ്.

തെറ്റായ വാർത്ത തകർന്നത് 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ

24 ന്യൂസ് അവതരിപ്പിച്ച അവകാശവാദത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലുള്ള ചിത്രം തന്നെ തെറ്റാണെന്ന് അടുത്ത ദിവസം വ്യക്തമായത് മാധ്യമപ്രവർത്തനത്തിന് വലിയ മുന്നറിയിപ്പാണ്. ഇന്ത്യയിലെ ദേശീയ മാധ്യമങ്ങളും ഈ തിരിച്ചടിയെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

അപ്പോൾ ചോദിക്കേണ്ടത് ഇതാണ്:

24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ തകർന്നുപോകുന്ന ഒരു വാർത്തയ്ക്ക് ഒന്നര മാസം നീണ്ട അന്വേഷണത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത എങ്ങനെ അവകാശപ്പെടാനാകും?

ഒരു മാധ്യമസ്ഥാപനത്തിന് ‘ഞങ്ങൾ ഒന്നര മാസം അന്വേഷിച്ചു’ എന്നത് അഭിമാനത്തോടെ പറയാവുന്ന കാര്യമാകുന്നത്, അതിന്റെ അവസാനം തെളിയിക്കപ്പെട്ട വസ്തുതകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമാണ്.

അല്ലെങ്കിൽ ആ ഒന്നര മാസം തന്നെ കൂടുതൽ ഗുരുതരമായ ഒരു ചോദ്യമായി മാറും:

ഇത്രയും കാലം അന്വേഷിച്ചിട്ടും അടിസ്ഥാന വസ്തുത മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ, ആ അന്വേഷണത്തിന്റെ നിലവാരം എന്തായിരുന്നു?

റേറ്റിംഗിനുവേണ്ടി പ്രേക്ഷകനെ വിഡ്ഢിയാക്കാമോ?

ഇവിടെ ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ ആരോപണം ഉയരുന്നത് ഉദ്ദേശ്യത്തെക്കുറിച്ചാണ്.

ഇത് അറിഞ്ഞുകൊണ്ടുള്ള തെറ്റായ വാർത്തയായിരുന്നു എന്ന് തെളിയിക്കാൻ ഇപ്പോൾ മതിയായ തെളിവില്ല. അതിനാൽ അങ്ങനെ അന്തിമമായി വിധിയെഴുതുന്നത് ശരിയല്ല.

പക്ഷേ മറുവശത്ത്, ‘അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് ചെയ്ത അബദ്ധം’ എന്ന സംശയം ഉയരുന്ന തരത്തിലുള്ള എഡിറ്റോറിയൽ സാഹചര്യം സ്വയം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നത് നിഷേധിക്കാനുമാകില്ല.

കാരണം, ഒരു മാധ്യമസ്ഥാപനം ഒരു വിഷയത്തെ ദീർഘകാലം പിന്തുടർന്ന ശേഷം അതിനെ വലിയ എക്സ്ക്ലൂസീവായി അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ അതിനൊപ്പം വരുന്ന ഉത്തരവാദിത്തവും അത്ര തന്നെ വലുതാണ്.

‘ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു സൂചന കിട്ടി’ എന്ന് പറയുന്നതും,

‘കുറുപ്പ് ബ്രൂണെയിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു’ എന്ന് പ്രേക്ഷകന് ഉറപ്പാകുന്ന രീതിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതും

ഒന്നല്ല.

ആ വ്യത്യാസമാണ് മാധ്യമധർമ്മത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനരേഖ.

തിരുത്തൽ മാത്രം മതിയാകില്ല

ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ ‘വാർത്ത തെറ്റിപ്പോയി, ക്ഷമിക്കണം’ എന്നൊരു ചെറിയ തിരുത്തൽ കൊണ്ട് ഉത്തരവാദിത്തം അവസാനിക്കരുത്.

ജനങ്ങളോട് പറയേണ്ടത്:

വിവരം എവിടെ നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്?

അത് ആരൊക്കെയാണ് പരിശോധിച്ചത്?

ചിത്രം എങ്ങനെ സ്ഥിരീകരിച്ചു?

എന്തുകൊണ്ടാണ് ക്രൈംബ്രാഞ്ച് സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത അവകാശവാദത്തെ ഇത്ര ഉറപ്പുള്ള വാർത്തയായി അവതരിപ്പിച്ചത്?

എഡിറ്റോറിയൽ തലത്തിൽ ആരൊക്കെയാണ് അന്തിമ അനുമതി നൽകിയത്?

തെറ്റായ ചിത്രം സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് എന്തെല്ലാം സ്ഥിരീകരണ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു?

ഇനി ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാൻ എന്ത് തിരുത്തൽ നടപടിയാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്?

എന്നിവയാണ്.

ഇവയ്ക്ക് വ്യക്തമായ ഉത്തരമുണ്ടാകണം.

മാധ്യമത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ മൂലധനം ‘വിശ്വാസം’

ഒരു ചാനലിന് ക്യാമറകളും സ്റ്റുഡിയോകളും വിദേശ റിപ്പോർട്ടിംഗും എക്സ്ക്ലൂസീവ് ദൃശ്യങ്ങളും എല്ലാം ഉണ്ടാകാം.

പക്ഷേ ഒരു മാധ്യമസ്ഥാപനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂലധനം അതൊന്നുമല്ല.

വിശ്വാസ്യതയാണ്.

ആ വിശ്വാസ്യത ഒരിക്കൽ തകർന്നാൽ അടുത്ത വാർത്തയിലെ ‘ബ്രേക്കിംഗ്’ എന്ന ചുവന്ന പട്ടയ്ക്ക് പഴയ ശക്തി ഉണ്ടാകില്ല.

സുകുമാരക്കുറുപ്പ് ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടോ എന്നത് ഇപ്പോഴും അന്വേഷണത്തിലിരിക്കുന്ന വിഷയമാണ്. എന്നാൽ ബ്രൂണെയിൽ കണ്ടെത്തിയതായി പ്രചരിപ്പിച്ച ചിത്രം സുകുമാരക്കുറുപ്പിന്റേതല്ലെന്ന കാര്യം ഇപ്പോൾ പൊലീസ് അന്വേഷണത്തിലൂടെ വ്യക്തമായിക്കഴിഞ്ഞു.

അതിനാൽ ഇപ്പോഴത്തെ യഥാർത്ഥ വാർത്ത സുകുമാരക്കുറുപ്പിന്റെ ‘കണ്ടെത്തൽ’ അല്ല.

മാധ്യമപ്രവർത്തനത്തിലെ സ്ഥിരീകരണത്തിന്റെ പരാജയമാണ്.

24 ന്യൂസിനോട് ഇപ്പോൾ ചോദിക്കേണ്ടത് ‘എന്തുകൊണ്ട് തെറ്റി?’ എന്ന ഒറ്റ ചോദ്യമല്ല.

‘ഇത്രയും കാലം അന്വേഷിച്ചിട്ടും എങ്ങനെ ഇത്ര അടിസ്ഥാനപരമായി തെറ്റി?’

എന്നതാണ്.

അതിനുള്ള ഉത്തരം നൽകാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം 24 ന്യൂസിനാണ്.

ഒരു മാധ്യമസ്ഥാപനത്തിന് തെറ്റാൻ അവകാശമുണ്ട്.

പക്ഷേ തെറ്റിനെ വാർത്തയാക്കി മാറ്റാനുള്ള അവകാശമില്ല.

അതിലും പ്രധാനമായി—

അറിഞ്ഞുകൊണ്ടുള്ളതോ, അറിയാതെയോ ഉണ്ടായതോ ആയ ഒരു ‘അബദ്ധം’ ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസത്തെ വഞ്ചിച്ചാൽ, അതിനെ വെറും അബദ്ധമെന്ന് വിളിച്ച് രക്ഷപ്പെടാനാവില്ല.